Beschermingsmechanismen

Elk mens is geboren met een lichamelijke en geestelijke levenskracht die ‘weet’ wat goed en gezond is voor haar eigen wezen. Met andere woorden: biologische functies en mechanismen streven naar een gezond evenwicht. Als deze levenskracht zonder al teveel fysieke, emotionele en/of mentale blokkades kan stromen ervaar je vertrouwen, rust en levenslust.

Beschermingsmechanismen die je in de loop van je leven hebt opgebouwd blokkeren bij de meeste mensen de stroom in meer of mindere mate. Deze mechanismen beschermen je tegen al te heftige emoties welke op het moment van ontstaan niet te hanteren waren. Ze blokkeren naast deze onverwerkte emoties helaas dus ook emotionele stabiliteit, een gezond evenwicht tussen activatie en rust en je vermogen op een prettige manier in verbinding te staan met je lichaam, andere mensen en je omgeving. Dit kan een negatief effect hebben op je gemoedstoestand, energie en levenslust.

Ontstaan en effecten van beschermingsmechanismen

Voor je overleving is het essentieel om bij gevaar of fysieke/emotionele pijn je aandacht en energie te kunnen richten op eerste levensbehoeften als veiligheid, voedsel en beschutting tegen de elementen. Dit doe je door emoties op dat moment effectief te onderdrukken. Als het gevaar geweken is komen de heftige emoties alsnog naar boven en kunnen doorvoeld en geuit worden. Op die manier wordt het gebeurde verwerkt.

Is er in de beleving van een mens echter geen veilige en steunende omgeving om dit te doen, dan worden deze emoties duurzaam opgeslagen. Dit doet het lichaam door middel van allerlei spier- en weefsel spanningen en een verminderde ademhaling. Op deze manier dringen ze niet of nauwelijks meer door tot het bewustzijn. Met de fysieke maatregelen die je lichaam neemt ontstaan ook gedragspatronen om confrontaties met deze zogenaamde schaduw te vermijden.

In je jeugd zorgt dit verdedigingssysteem dus voor je overleving en het in stand houden van contact in een positie waarin je afhankelijk bent van de verzorging en affectie van volwassenen. Vanuit deze overlevingsmodus ontstaat zo bij elk individu een eigen patroon van gedachten, gevoelens en gedrag, welke je afschermen tegen de onverwerkte emoties. Deze patronen zorgen daarmee ook voor een gekleurde kijk op de werkelijkheid. Je reacties op actuele gebeurtenissen vanuit deze patronen is daarmee niet automatisch goed afgestemd op de huidige situatie. Ze kunnen je bovendien afsnijden van het contact met je grenzen, behoeften en verlangens en je zo een belangrijk stuk levenslust, vertrouwen en rust ontnemen.

Veel voorkomende gedragspatronen om je schaduw niet te hoeven voelen zijn allerlei -milde of meer ernstige- vormen van verslavingen. Je kunt hierbij naast bekende verslavingen aan alcohol, drugs, (niet) eten, gokken, gamen en shoppen ook denken aan minder voor de hand liggende verslavingen zoals (social) media, relaties/sociaal contact, aldoor druk bezig blijven, sporten, werk en slapen. Als de negatieve effecten hiervan duidelijk worden in de vorm van gezondheids- en psychische klachten en/of sociale- en financiële problemen wil je vaak je gedrag veranderen.

Veel mensen proberen te veranderen door het inzetten van hun wilskracht. Maar je wilksracht legt het in vrijwel alle gevallen af tegen de enorme kracht van je (onbewuste) patronen. Deze zijn immers ontstaan om te overleven. Wat werkt dan wel? Paradoxaal genoeg kun je om duurzaam te veranderen het beste starten met het accepteren van wie je bent, inclusief al je patronen, schaduw en ongezonde gewoonten. Door een houding van acceptatie komen patronen en gevoelens vanuit je schaduw steeds meer in je bewustzijn. En hoe zichtbaarder ze worden, hoe meer ze de ijzeren greep waarin ze je gevangen houden beginnen te verliezen. Je ontwikkelt zo steeds meer helderheid en vrijheid om keuzes te maken die leiden naar meer voldoening en zingeving.

Hoe kan mijn begeleiding je in dit proces helpen?

In de diepere lagen van je (lichaams)bewustzijn zitten de impulsen richting fysieke en mentale gezondheid. Maar deze wordt als het ware geblokkeerd door je onverwerkte emoties uit je schaduw. Doordat je (onbewust) bang bent voor je schaduw en je door middel van je patronen de confrontatie uit de weg gaat, mis je ook de kans weer in contact te komen met je deze gezonde impulsen.

Door nu je aandacht te richten op fysieke gevoelens, bewegingen, houding, beelden, emoties en/of gedachten kom je meestal eerst in contact met je schaduw. Je lichaam heeft immers alle onverwerkte emoties opgeslagen. Omdat de weerstand, schaamte of angst voor alles in je schaduw groot kan zijn, is het heilzaam om dit proces aan te gaan in het bijzijn van iemand zonder oordeel of angst voor wat daaruit te voorschijn kan komen. Iemand ook die vertrouwen heeft in een goede afloop.

Je leert dan onderscheiden wat voor jou op dit moment waar is en wat er voortkomt uit het verleden. Je leert dicht bij jezelf te blijven en zult daarmee een rijker leven met meer diepgang ervaren. Een leven met meer authenticiteit, spontaniteit, openheid, energie en rust.

Als je meer wilt lezen over mijn visie op beschermingsmechanismen en het transformeren hiervan, kun je het artikel dat ik daarover heb geschreven per mail bij mij opvragen.